De walvisvaart was een belangrijk element in de historie van Ameland.

De bekendste walvisvaarder was wel Hidde Dirk Kats, in Hollum, op het gazon van “de Stelp” is er een standbeeld van hem geplaatst.

Op zijn laatste reis met de bark “Juffrouw Clara” leed het schip schipbreuk. Een deel van de opvarenden werd gered door Eskimo’s. Hidde Dirk Kats (1747 – 1824) schreef over zijn belevenissen een dagboek:

‘Dagboek eener Reize ter Walvisch- en Robbenvangst, gedaan in de jaren 1777 en 1778’
De walvisvaart heeft welvaart gebracht op Ameland, in die periode werden er veel huizen gebouwd, de zogenaamde “commandeurshuizen”. Veel van deze huizen zijn bewaard gebleven en worden bewoond.
Naast de huizen zijn nog veel beenderen van walvissen bewaard gebleven, deze zgn. “Kakebienen” sieren nog menig tuintje. Twee hele groten vormen een toegangspoort bij St. Walfridusschool in Nes.
Ameland kende veel commandeurs, kapiteins op de walvisvaart, een aantal van hen zijn begraven op het kerkhof van Ballum. De grafstenen, thans monumenten, zijn een bezoekje waard.